3 Golden Oldies bij 8Weekly

Het cultureel webmagazine 8Weekly geeft niet alleen actuele
informatie op het gebied van film,literatuur,muziek,kunst en
theater,maar heeft ook een interessant clasic albums item.
Zomaar 3 zwaargewichten uit de progrockscene van de
jaren '70 die nog altijd relevant zijn en daardoor het predikaat
klassiek terecht verdienen.Lees en luister.

Klassieker: Pink Floyd - Wish You Were Here

In de schaduw van de voorganger

door Jeroen Jansen
2 februari 2011
Dit stuk maakt deel uit van een reeks over klassieke albums uit de muziekgeschiedenis. Lees ook over Superfly van Curtis Mayfield en The Man Machine van Kraftwerk.
Het is donderdag 5 juni van het jaar 1975. In de befaamde Abbey Road Studios in Londen legt de Britse rockgroep Pink Floyd de laatste hand aan zijn negende studioalbum, Wish You Were Here. De bandleden zijn bezig met het afmixen wanneer er een behoorlijk forse en volledig kale man de studio binnengelopen komt. Aanvankelijk herkent niemand de man. Toetsenist Richard Wright denkt dat de man wellicht een vriend is van bassist en zanger Roger Waters. Het blijkt niemand minder dan medeoprichter en ex-gitarist van Pink Floyd Syd Barrett te zijn.
Barrett verdwijnt ruim zes jaar voor zijn verschijning in de Abbey Road Studios uit het leven van Pink Floyd. Hij wordt vanwege zijn drugsproblemen uit de band geknikkerd. Barrett is altijd belangrijk gebleven voor Pink Floyd. De band draagt de plaat Wish You Were Here aan hem op en zijn voornaam zit verwerkt in het langste nummer van het album: 'Shine OnYou Crazy Diamond'. En het is precies tijdens het afmixen van dát nummer dat Barrett onaangekondigd de studio in gewandeld komt. Toeval bestaat niet.
Na het uitbrengen van de succesvolle instant-classic Dark Side Of The Moon zit Pink Floyd in een lastige situatie. Ze moeten met een plaat komen die minstens zo goed is. De lat ligt hoog, de druk op de schouders van de bandleden is groot. De basis van het album wordt gevonden in livemateriaal. 'Shine On You Crazy Diamond', 'You Gotta Be Crazy' en 'Raving and Drooling' zijn de eerste titels op de blauwdruk van de nieuwe telg van de Britse rockband.
Uiteindelijk mogen 'You Gotta Be Crazy' en 'Raving and Drooling' het album niet halen. De verklaringen hiervoor lopen uiteen. Sommigen denken dat Waters de band ervan overtuigt dat ze geschrapt moeten worden, anderen spreken van een beslissing van de platenmaatschappij. Weggegooid worden ze niet, ze verschijnen respectievelijk onder de namen 'Dogs' en 'Sheep' op het latere album Animals. De door Waters geschreven songs 'Welcome to the Machine', 'Have a Cigar' en titeltrack 'Wish You Were Here' vullen de leemte die de twee geschrapte nummers op Wish You Were Here achterlaten.
Twee delen
'Shine On You Crazy Diamond' blijkt te lang voor een enkele zijde van een langspeler. Ze moeten het nummer in tweeën hakken. Het eerste deel, dat dertien en half minuten duurt, opent Wish You Were Here. Het ruim twaalf minuten durende tweede deel wordt afsluiter van de lp. Het nummer als geheel is een suite, een meerdelig muziekstuk. Het bestaat uit negen losse secties die achter elkaar gespeeld worden. Daar is niets aan veranderd toen het nummer in twee losse delen gesplitst werd en er andere nummers tussen gezet werden. Het maakt de track bijzonder in zijn soort.
Het eerste deel begint met een fade-in tot het op vol volume is. Synthesizers en een orgel domineren en weten, ondersteund door nauwelijks hoorbare effectjes, een diepe somberheid te creëren. Wanneer David Gilmour met zijn gitaar het nummer in komt, gaat het verder als een continue strijd tussen snaren en toetsen.
De solo van Wright vormt de opmaat naar de zang, halverwege het eerste deel, slechts twee coupletten, die geheel in het teken staan van Barrett. Een derde solopartij van saxofonist Dick Parry doet het einde van het eerste deel naderen. Aan het einde wordt deze langzaamaan weggedraaid en overstemd door machinegeluiden, de overgang naar 'Welcome to the Machine'.
Hebzucht en gemis
Dat is een lang en traag nummer met vrij monotone zang. Het vertelt het verhaal van een jonge muzikant die een platencontract krijgt. De jongen krijgt na het tekenen van de deal zijn wil opgelegd door het label. 'What did you dream, it's allright we told you what to dream.' Pink Floyd vind het niets dat de industrie geld verdienen als prioriteit heeft in plaats van een toneel te zijn voor artistieke uitspattingen. 'Have a Cigar' deelt deze tijdloze thematiek. Wel is deze track een beetje een vreemde eend in de bijt op het album. Qua opbouw is die veel meer een rocksong dan de overige nummers. Rechttoe-rechtaangitaarriffs en catchy baslijnen samen met elektrische piano en synthesizer. Een solo op elektrische gitaar vormt uitgeleide.
De allerlaatste seconden van 'Have a Cigar' klinken als tonen uit een oude AM-radio. Het slaat een brug naar het begin van titeltrack 'Wish You Were Here', waar er noest gedraaid wordt aan de knoppen van een dergelijke radio, de autoradio van Gilmour. Zoekend naar de juiste frequentie komt er zelfs een stukje van de 'Vierde Symfonie' van Tchaikovsky voorbij. Waters legt in het nummer zijn gevoel uit over vervreemding van andere mensen, wederom een sterke referentie aan Barrett en diens vertrek bij de Britse rockformatie.
Via een naadloze overgang gaat de titelsong over in het tweede deel van 'Shine On You Crazy Diamond'. Het nummer bouwt rustig op en Gilmour soleert er flink op los. Het lange outro van het nummer wordt al halverwege ingezet met een lekker funky basloopje, om later overgenomen te worden door een langzamer tempo en uiteindelijk compleet weg te sterven.
Tegenstelling
Dark Side of the Moon is met 45 miljoen verkochte exemplaren nog altijd een van de best verkochte studioalbums aller tijden. Cijfers liegen niet. Critici bestempelen het album nogal eens tot de beste Pink Floyd-plaat ooit. Toch, het is simpelweg een kwestie van de smaak van het individu welke van de twee er als betere plaat bestempeld wordt. Waar het bij Wish You Were Here meer om het instrumentale en symfonische gaat, lijkt op de voorganger het tekstuele meer van belang.
Het gaat niet per definitie om verkoopcijfers. Wish You Were Here kent nauwelijks zwakke momenten. Net als op de voorganger verkent Pink Floyd zijn grenzen. De thematiek is ofwel tekenend voor de artiest, ofwel tijdloos. Nummers afzonderlijk zijn hoog gewaardeerd. Kleine illustratie: het is niet voor niets dat 'Wish You Were Here' in 2010 zesde staat in de Nederlandse Top 2000. Terwijl het eerste nummer in de lijst afkomstig van Dark Side of the Moon, 'Money', pas op plaats 290 aan bod komt. Is het van belang 'de beste plaat van' te zijn om onder de noemer klassieker te mogen vallen? Nee.

Klassieker: Yes - Tales from Topographic Oceans

Controversieel

door Erik Meijers
2 april 2011
Dit stuk maakt deel uit van een reeks over klassieke albums uit de muziekgeschiedenis. Lees ook over The Man Machine van Kraftwerk, Wish You Were Here van Pink Floyd, Superfly van Curtis Mayfield en Exile on Main St. van Rolling Stones.
1973: een conceptalbum van een progressieve rockband ziet het levenslicht. Hoewel de muziek op het album nog symfonische rock wordt genoemd, is het publiek al gewend aan zogenaamde superbands met vooruitstrevende albums. Maar dit was misschien wel té progressief. Een controverse is geboren. Yes!
Controverses maken de muziek interessant. Zonder frictie geen vooruitgang. Iedere natuurkundige kan dit beamen. De release van het zesde studioalbum Tales from Topographic Oceans van de band Yes ondervond echter zoveel weerstand dat voor stilstand gevreesd moest worden. De geschiedenis heeft gelukkig anders uitgewezen: de band toert nog steeds.
Het thema
Tales from Topographic Oceans is gebaseerd op het boek Autobiography of a Yogivan de Indiase yogi en goeroe Paramahansa Yogananda. Een voetnoot in dit boek vormde voor zanger Jon Anderson de basis van het conceptalbum. Hierin wordt verwezen naar de vier shastras (Shruti, Smriti, Purana en Tantra). Het dubbelalbum bestaat dan ook slechts uit vier nummers, die een rechtstreekse uitwerking van die thema's vormen.

Openingsnummer 'The Revealing Science of God (Dance of the Dawn)' zet de toon voor het gehele concept neer en richt zich op de Shruti (de openbaring, het direct waarneembare). In 'The Remembering (High the Memory)' komt de Smitri aan bod, in 'The Ancient (Giants under the Sun)' is de beurt aan Purana en tenslotte komt Tantra voorbij in het nummer 'Ritual (Nous Sommes Du Soleil)'. Zowel filosofisch als spiritueel is Tales from Topographic Oceans een totaalconcept.
 Inhoud
De inhoud vormt dan ook niet echt het probleem dat critici in eerste instantie met het album hadden. Hoewel het wel erg zweverig werd gevonden en de bandleden ook nog eens demonstratief op macrobiotisch voedsel overstapten. Niet alleen de plaat was onderdeel van het concept, ook de gehele levenswijze van de bandleden maakte opeens onderdeel uit van het concept. Dat was echter tot daar aan toe. Het was de vorm waarin het geheel gegoten werd die de critici tegenstond.
Volgens Rolling Stone was Yes vervallen tot 'psychedelic doodling'. Met dit zesde album week de band behoorlijk af van het geluid dat men tot nu toe van hen gewend was. Een album met slechts vier nummers, waarvan het kortste nummer bijna 19 minuten bedraagt, was wel even wennen. Dit waren geen handzame 'poppie' symfonische composities meer, maar hele muzikale uitweidingen rondom een thema. Maar ondanks heftige kritieken werd Tales from Topographic Oceanshet vierde opeenvolgende succesalbum van de formatie. Het publiek hoorde blijkbaar meer in de plaat dan de critici. Maar de controverse speelde niet alleen tussen critici en luisteraar. Ook binnen de band waren er gemengde gevoelens.
 Vorm
Voor toetsenist Rick Wakeman werd het allemaal iets te veel van het goede en hij verliet na de bij het album behorende tour dan ook de band. Het enige constante en minst controversiële aan dit album was waarschijnlijk het hoesontwerp van Roger Dean, die daarvoor al een drietal covers voor Yes had ontworpen en ook later nog vele albumhoezen voor de band zou ontwerpen. Rick Wakeman zou later ook nog herhaaldelijk terugkeren bij de band, die door de jaren heen wel vaker van samenstelling en muzikale richting zou veranderen. Zo is het vrij conventionele 'Owner of a Lonely Heart' bijvoorbeeld nauwelijks te vergelijken met de muzikale experimenten op Tales from Topographic Oceans of Relayer.
Los van alle contoverses en meningsverschillen is Tales from Topographic Oceansvoor de luisteraar vooral een ontdekkingstocht in het onbekende. Zodra je de plaat opzet weet je dat je getrakteerd gaat worden op een verrassende reis door de thematische progressieve rock. Bijna anderhalf uur lang word je in een muzikaal spiritueel bad ondergedompeld om vervolgens gelouterd weer boven te komen. Over dit album kunnen dan ook hele boekwerken geschreven worden. Alleen de uitdieping van de vier thema's biedt al voer voor hele lappen tekst.
De kern
Maar ook de betekenis voor de band zelf en de muziekgeschiedenis in zijn geheel biedt de nodige aanknopingspunten voor een uitvoeriger verhaal. Maar de kern blijft toch de ervaring die je als luisteraar opdoet bij het album. En die is ongeëvenaard binnen het gebied van de progressieve rock. Tales from Topographic Oceans is een ongekend meesterwerk van een meesterlijke band. Daarover heerst bij mij in ieder geval geen enkele controverse.

King Crimson - In the Court of the Crimson King

An observation by King Crimson

door Arjen Rookmaaker
2 mei 2011

In 1969 smeedt King Crimson de Britse psychedelica om tot progressive rock. Het album In the Court of the Crimson King zal nog lang controversieel zijn. 

Nadat de rock-'n-roll via de blues en folk met rauwheid, engagement en diepgang is geïnjecteerd, heeft de tegencultuur in 1967 haar kunstvorm gevonden. De wereld is nu verdeeld in twee kampen: de hip en de square. De hippen hebben de toekomst maar in 1969 moeten ze opnieuw partij kiezen. In het jaar dat King Crimson zijn debuutalbum uitbrengt, ontdekken de hippies aan de Amerikaanse West Coast de countryrock. In Engeland ontstaat de hardrock. Vooral toonaangevende bladen als Rolling Stone en Melody Maker kiezen partij. Rock-'n-roll is bedoeld om de verschoppelingen in de maatschappij een stem te geven en wat niet in dat plaatje past, is verdacht. Ook het nieuwe vehikel van Michael Giles, Ian MacDonald en Robert Fripp zorgt voor gefronste wenkbrauwen.
Summer of love
In 1968 speelt het drietal nog samen in Giles, Giles & Fripp. The Cheerful Insanity of Giles, Giles and Fripp is een album met vernuftig gitaargepiel met klassieke invloeden en jazz. De plaat doet weinig stof opwaaien. In een nieuwe line-up hebben Giles (drums), McDonald (mellotron, fluit, sax), Fripp (gitaar), Greg Lake (leadvocalen, bas) en Peter Sinfield (teksten)  meer succes. Door live-optredens creëert de band zo'n buzz dat In the Court of the Crimson King meteen een hit wordt.
King Crimson borduurt voort op het psychedelische geluid van de summer of love. Op Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band en The White Album experimenteren The Beatles met veel stijlen en thema's. De langspeelplaat en niet de single is nu het toonaangevende medium van de rockmuziek. Het geeft muzikanten de vrijheid om te experimenteren. King Crimson integreert jazz, folk, klassiek/modern klassiek en spirituele, romantische en politieke thema's in een nieuw soort rockmuziek. De band benadert het rockalbum als totaalconcept: een afspiegeling van het wel en wee van de beschaving. Tekst, muziek en cover art neemt King Crimson even serieus.
Beëlzebub
In wollige, maar rake bewoordingen schetst Sinfield de noodlottige toekomst van een moderne samenleving: 'the Court of the Crimson King'. 'The Crimson King' is Sinfields vertaling van Beëlzebub, een van de namen voor de duivel. In '21st Century Schizoid Man' krijgt het kapitalisme er van langs:

Dead seed, blind man's greed
Poets starving, children bleed
Nothing he's go the really needs
21 century schizoid man.
In 'Epitaph' moet de wetenschap het ontgelden:

Knowledge is a deadly friend
If no-one sets the rules
The fate of all mankind, I fear
Is in the hand of fools.
Het is cultuurkritiek die gangbaar is in de tegencultuur van de late jaren zestig, maar zowel stilistisch als thematisch sluit Sinfield ook aan bij de romantische traditie. In 'I Talk to the Wind' en 'Epitaph' is de sfeer melancholisch, in '21st Century' dreigend en in 'Moonchild' en 'In the Court of the Crimson King' surrealistisch. Echt wanhopig wordt het niet; Sinfield is een kind van zijn tijd.
Klassiekers
King Crimson bouwt ieder nummer op rondom een gezongen vers -zoals in een folkballade- of een romantisch gedicht. De formatie wisselt verzen af met muzikale intermezzo's die een andere structuur hebben. Muzikaal gezien is het virtuoos: Giles maakt op zijn drumkit van elke maat een klein verhaaltje en Fripp vliegt heerlijk uit de bocht met scheurende solo's. De manier waarop hij jazz, folk en klassieke invloeden combineert, maakt echter de meeste indruk. Verder is de combinatie van dwarsfluit en mellotron geluidsbepalend.
'21st Century Schizoid Man' is het bekendste nummer van het album. De harde jazz-rock van de track is niet representatief voor de plaat; de overige vier nummers zijn dromerig van sfeer. Alle vijf songs zijn klassiekers. Het enige minpunt van de plaat is het tweede deel van 'Moonchild': een structuurloos klanktapijt dat zich veel te ver uitstrekt. Na dit debuut begint het te rommelen in King Crimson. Giles en MacDonald verlaten de band en Greg Lake volgt korte tijd later om Emerson, Lake & Palmer op te richten. King Crimson gaat de geschiedenis in als Fripps project, maar Ian MacDonald, Peter Sinfield en Greg Lake vormen de creatieve spil van de originele bezetting.
Ironie
Op In the Court of the Crimson King komen de aanzetjes van The Beatles,Family en The Moody Blues tot volle wasdom. Progressive rock is niet langer een benaming voor vooruitstrevende psychedelische muziek, het wordt een genre op zich. Het staat voor virtuoze techniek, hoogdravende thematiek, sprookjesachtige platenhoezen en ellenlange composities. Linkse critici zullen er nog decennia lang de neus voor ophalen. De progressieve rockbands putten inspiratie uit de cultuur van de hogere middenklasse, het establishment, dat de rock juist onderuit moest halen. De ironie dat deze universitair geschoolde critici zelf ook tot die middenklasse behoren en dat juist progressieve bands veel van hun idealen delen, ontgaat velen.
Wat je ook mag denken van die neomarxistische cultuurkritiek: het historisch belang en de inventiviteit van King Crimsons debuutalbum staan buiten kijf. Wel verliest de progressieve rockmuziek iets van haar vooruitstrevendheid als het een genre op zich wordt met do's en don't's. Vergeet dit echter bij beluistering van In the Court of the Crimson King: het is 1969 en de Beatles hebben een hit met 'Ob-La-Di, Ob-La-Da'.
Dat de Crimson family nog steeds springlevend is laten ze op hun meest recente project wel horen.

Muziek

/

CD-recensies

A King Crimson Projekct – A Scarcity Of Miracles

Laatste update:  9 juni 2011 19:28info

Het begon als een onschuldige jamsessie tussen gitaristen Robert Fripp en Jakko M. Jakszyk, maar met de toevoeging van rietblazer Mel Collins en een ritmesectie bestaande uit Tony Levin en Gavin Harrison, groeide het zowaar uit tot een volwaardig nieuw ‘Projekct’.

Fripp, bandbrein en enige constante in de meer dan veertig jaar omspannende geschiedenis van progressieve rockgroep King Crimson en aanverwanten, lijkt sowieso al vele jaren te musiceren waar en wanneer het hem goeddunkt en volstrekt niet te hechten aan een geplande carrière.

Wellicht mede daardoor is hij er met zijn band(s) in geslaagd welhaast als enige van de oorspronkelijke lichting van Britse progressieve rockgroepen continu innovatief te blijven, waar generatiegenoten als Yes en Genesis in commerciële valkuilen zijn gelopen.

Ook dit keer levert die spontane aanpak weer een boeiende plaat op, die beduidend anders klinkt dan zijn voorgangers: ingetogener, vloeiender en toegankelijker. Nochtans zijn Collins en Levin (zeer) oude bekenden van Fripp. Enkel drummer Harrison heeft zijn sporen niet bij Fripps groep verdiend, maar bij Porcupine Tree.

Vervreemdend

Opvallend genoeg heeft opener en titelnummer A Scarcity Of Miraclesmet zijn melancholieke, maar pakkende karakter ook wel wat weg van die laatste band, hoewel het album naar het einde toe weer in meer vervreemdend (en – voor zover dat bestaat – typisch King Crimson) vaarwater terechtkomt.

Het resultaat is een sfeervolle, goed doorwrochte en zeker gedurende de laatste helft lichtelijk onrustbarende en excentrieke plaat, die iedereen die Fripp en co. door de jaren heen is blijven volgen, zal weten te bekoren.