Robert Crumb en zijn verbeelding van de muziek

The complete Record Cover Collection

Auteur:

R Crumb

Genre:

Fictie - Strips & Illustraties

 

Uitgever:

Bezige Bij, De

ISBN-nr:

9789054922858

Formaat:

Gebonden

NIKS GEEN ARMOE EN  ONTBERINGEN

Robert Crumb, de schepper van Fritz the Cat en andere fameuze strips, ontwierp ook schitterende lp-hoezen. Vooral voor zijn favoriete 'old time music'.

De eerste platenhoes die de Amerikaanse striptekenaar Robert Crumb (1943) ontwierp, werd meteen zijn beroemdste: Cheap Thrills van Big Brother And The Holding Company, de band van zangeres Janis Joplin uit 1968. De hoes laat zich lezen als een strip, met een wulpse Joplin die linksboven in de hoek de liedjes op de plaat aankondigt.

Hoewel Crumb ook de typografie van een latere Joplin-plaat (I Got Them Ol' Kozmic Blues Again Mama) voor zijn rekening nam, hield hij zich verder afzijdig van de popmuziek van de late jaren zestig.

Niet zo vreemd, want ofschoon zijn strips (vooral Fritz The Cat) in de smaak vielen bij de 'hipsters' in die tijd, had Crumb zelf weinig op met psychedelische pop en rock.

Crumbs hart gaat uit naar heel ander werk. Hij is tot op de dag van vandaag een hartstochtelijke kenner en verzamelaar van muziek uit het 78-toerentijdperk: akoestische jazz, folk, blues en muziek van zogeheten stringbands genieten zijn voorkeur. En zijn misschien wel zijn grootste verdienste als hoesontwerper is dat hij de vaak anoniem gebleven muzikanten uit die vooroorlogse tijd (van wie soms geen foto's voorhanden waren) een gezicht gaf.

Bladerend door het oogstrelende The Complete Record Cover Collection (mede ontworpen door collega-tekenaar Joost Swarte) valt op hoezeer Crumb in de jaren zeventig pionierswerk verrichtte in de 'old time music'. Met zijn vitale, vrolijke hoesontwerpen hielp hij mee om dat toen nog betrekkelijk onontgonnen gebied toegankelijk te maken.

Verzamel-lp's als Please Warm My Weiner-Old Time Hokum Blues (Yazoo, 1973) en Harmonica Blues - Great Harmonica Performances Of The 1920's and 30's (Yazoo, 1976) bereikten dankzij Crumbs aansprekende hoezen een veel groter publiek dan doorgaans voor deze muziek was weggelegd. Zijn tekeningen straalden het plezier uit dat je ook op die oude schellakplaten hoort.

Crumb ging daarmee soms tegen de stroom in, want waar bluesmuziek geassocieerd werd met zielige mensen, armoe en ontberingen, benadrukte Crumb op hoezen als Truckin' My Blues Away juist de levenslust van de muziek.

Portretten tekenen kon hij ook en misschien het mooist in dit rijke overzicht zijn de simpele zwart-wit portretten van onder anderen Alan Lomax, Frank Zappa en James Brown (in 2000 gemaakt voor The New Yorker).

Aardig is ook dat Crumbs werkterrein zich in latere decennia niet tot de Verenigde Staten beperkte. Ook de Nederlandse The Beau Hunks, opgericht door Gert-Jan Blom, profiteerden van de spetterende illustraties van Robert Crumb.

(Recensie door Gijsbert Kamer, gepubliceerd op 14-11-2011)

Voor meer Crumb bezoek de Crumbwebsite

Echt HEMA ?

Foto: Ilvy Njiokiktjien

AMSTERDAM -  De Hema heeft vanaf 14 november meer dan 850.000 titels op de virtuele planken staan. In de eerder aangekondigde online boekwinkel kan nu naar hartelust besteld worden.

 Online boekwinkel Hema geopend

Met het aanbieden van de online boeken breidt Hema haar assortiment uit binnen de online omgeving om op deze manier het doen van online boodschappen zo makkelijk mogelijk te maken.

Met de introductie van het online boekenassortiment biedt Hema keuze uit een enorme hoeveelheid titels zowel in de Nederlands als Engelse taal. Een aantal van de boeken is ook te bestellen als e-book.

Of je nu een dikke pil koopt of wat luchtig leesvoer, de verzendkosten worden niet in rekening gebracht. Dat geldt tenminste nog voor dit jaar, zodat we flink wat leesvoer kunnen inslaan voor de feestdagen.

Voor ieder wat wils, moeten ze bij Hema gedacht hebben. Het assortiment omvat vele genres zoals: literatuur, spannende boeken, informatief en professioneel, hobbyboeken, kinderboeken, kookboeken, management & bedrijf, mens en maatschappij, reizen, en studieboeken. Ook staat er een top 20 op de planning. Om zo'n uitgebreide collectie boeken te kunnen bieden werkt Hema samen met Centraal Boekhuis.

Alleen online

Hema biedt inmiddels een aantal jaren internet only producten. Zo is er een groot aantal producten die op maat kunnen worden gemaakt en besteld zoals tassen, lampen etc. Ook verzekeringen worden online aangeboden en op het gebied van vrije tijde zijn er de “lekker weg arrangementen”. Sinds vorige maand is er het lidmaatschap voor “de lekker weg club” met een assortiment last minute aanbiedingen. In die lijn is nu ook het online boekenaanbod toegevoegd.

Virtuele ontmoetingsplek voor de boekenliefhebber

DeBoekensalon.nl groeit naar 17.000 leden

DeBoekensalon.nl besteedt volop aandacht aan Nederland Leest, de landelijke campagne om Nederland massaal aan het lezen te krijgen. Dat dit gewaardeerd wordt, blijkt wel uit de enorme groei in de eerste week van deze campagne. Meer dan 1500 nieuwe leden meldden zich bij de aftrap van de campagne aan op de site. Hierdoor bedient deBoekensalon.nl nu al meer dan 17.000 leesliefhebbers van recensies, schrijversprofielen en boekentips. Met recht mag deBoekensalon.nl zich dan ook de grootste Nederlandse community voor boekenliefhebbers noemen!

Tijdens de landelijke campagne Nederland Leest wordt iedereen uitgenodigd met elkaar in discussie te gaan over één bepaald boek. Dit jaar is dat de bekende roman van Remco Campert uit 1961. Bijna 1 miljoen exemplaren van Het leven is vurrukkulluk worden gratis verspreid onder leden van de Openbare Bibliotheken. DeBoekensalon.nl biedt bij ieder exemplaar ook een boekenlegger aan, met daarop één van de tien discussietips die het tijdschrift Boek-delen ontwikkelde bij Het leven is vurrukkulluk

De initiator van Nederland Leest is de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB). DeBoekensalon.nl is er trots op deze actie mede mogelijk te kunnen maken.

De Boekensalon.nl plaatst dagelijks nieuwe boekrecensies. Dit zijn de onafhankelijke officiële boekrecensies die oorspronkelijk voor de openbare bibliotheken gemaakt worden door NBD Biblion. Naast de rijke content van deBoekensalon.nl, fungeert deBoekensalon.nl ook als een persoonlijke literaire gids en als platform voor leesgroepen. De ontwikkeling van deBoekensalon.nl gaat door, zowel redactioneel als technisch. Zo wordt de site beetje bij beetje verbeterd en blijft de content groeien, net als het ledenaantal.

Bibliotheken vogelvrij?

• BIEBFUNCTIE GEEN TAAK GEMEENTE'

BUREN - De gemeente Buren mag bezuinigen op de bibliobus. Een gemeente is niet verplicht een bibliotheekfunctie te hebben.

Dat bepaalde de Arnhemse rechtbank donderdag in een zaak die was aangespannen door de Vereniging Openbare Bibliotheken (VOB).

Buren wil af van het contract met de bibliobus en wordt daarmee de eerste bibliotheekloze gemeente van Nederland. De VOB beriep zich op afspraken met de VNG die bepalen dat gemeenten verantwoordelijk zijn voor een bibliotheek. Dat maakt het nog geen gemeentetaak, aldus de rechter.

"We waren graag met de bibliotheek verder gegaan, maar het kost ons nu simpelweg te veel geld. De subsidie voor Bibliotheek Rivierenland kost ons jaarlijks ruim 13 euro per inwoner. Wij vinden dat erg veel, voor een functie waar nog geen 20% van onze inwoners gebruik van maakt. Het probleem van leesachterstanden kunnen we ook op andere manieren oplossen. In de komende jaren bekijken we hoe we met het resterende geld het lezen toch kunnen blijven stimuleren", aldus wethouder Van der Donk.

De reactie van de VOB hierop:

Rechter doet uitspraak over Bibliotheekcharter

Op 1 november deed de Rechtbank Arnhem uitspraak in de zaak die de VOB aanspande tegen de Gemeente Buren. De Gemeente Buren is van plan om tussen 2013 en 2016 de bibliotheeksubsidie aan de Bibliotheek Rivierland terug te brengen naar € 0,00. De VOB maakte op basis van het Bibliotheekcharter bezwaar tegen dat voornemen.

De rechter concludeert het volgende: het charter, zoals ondertekend door de VNG, kan individuele gemeenten niet binden. De rechtbank trekt daaruit de conclusie dat er dus ook geen vertrouwen kan worden gewekt door de VNG jegens derden. Dit is een belangrijke aanvulling op wat de VNG in een eerder schrijven zelf heeft aangegeven. De VNG gaf daarin aan dat zij gemeenten niet kan binden. Wel werd er rekening gehouden met gewekt vertrouwen. Op basis van deze uitspraak moet dat ook worden uitgesloten.

Verder geeft de rechter aan dat op basis van de looptijd van het charter en de bepalingen in het AWB de gemeente de vrijheid heeft om binnen de procedurele verplichtingen autonoom beleid te voeren.

De uitspraak kan gezien worden als een vrijbrief voor gemeenten en zal ongetwijfeld op plaatsen ook zo worden gebruikt. De keerzijde van deze uitspraak is dat er geen enkele wettelijke grond is voor de openbare bibliotheek. De Wet Specifiek Cultuurbeleid en het Bibliotheekcharter zijn een wassen neus. Met de wetgeving voor de bibliotheek in voorbereiding is deze uitspraak een kans voor de branche.

Hengelo gefeliciteerd!

Beste bibliotheek van Nederland staat in Hengelo

27-10-2011

De openbare bibliotheek van Hengelo is door een onafhankelijke jury onder voorzitterschap van schrijfster en presentatrice Mieke van der Weij gekozen tot beste bibliotheek van Nederland 2011.

De verkiezing is een initiatief van Bibliotheekbladen vindt jaarlijks plaats.
De hoofdprijs - de NBD/Biblion Award - werd vandaag aan de winnaar uitgereikt tijdens een feestelijk evenement in het Beatrix Theater te Utrecht. Op de tweede plaats eindigde de bibliotheek van Veenendaal. Theek 5 (Gilze) legde beslag op de derde plaats.

De Beste Bibliotheek van Nederland staat in Hengelo, omdat deze instelling - aldus de jury - ondernemingslust en gastvrijheid uitstraalt. Bibliotheek Hengelo gaat een band aan met de vele bezoekers (1500 per dag) door veel persoonlijke aandacht en een scherp oog voor klantvriendelijkheid. Onder de indruk is de jury ook van runner-up Veenendaal, die - niet in de laatste plaats dankzij een prachtig nieuw pand - een sieraad voor de stad is. De winaar van het brons, Theek 5 in Gilze, wordt geprezen als kleine bibliotheek met een hechte verankering in de lokale gemeenschap.

Huiskamer
Bij de beoordeling van de bibliotheken heeft de jury, die naast Mieke van der Weij bestaat uit schrijfster Rosita Steenbeek en de bibliotheekexperts Chris Wiersma, Rob Vellinga, Jan Van Vaerenbergh en Wendy de Graaff, gekeken in hoeverre iedere bibliotheek in de eigen plaats een zo goed mogelijke voorziening biedt. Een goede bibliotheek vervult volgens de jury een centrale positie in de plaatselijke samenleving als huiskamer van de stad of het dorp waar zij staat. Actualiteit en lokaal nieuws worden op een aantrekkelijke manier gepresenteerd en bezoekers van alle leeftijden voelen zich welkom. Vanuit deze uitgangspunten is zowel naar grote als kleine bibliotheken gekeken. Het gaat er om of de bibliotheek in kwestie binnen de gegeven mogelijkheden iets bijzonders van de eigen vestiging weet te maken.

Uitslag
De uitslag van de NBD/Biblion-Award 2011:
1. Hengelo (rapportcijfer: 8,4)
2. Veenendaal (8,2)
3. Gilze (7,8)
4. Eelde, Hoofddorp, Lelystad, Schiedam (7,7)
8. Middelburg (7,6)
9. Bilgaard (Leeuwarden) (7,2)
10. Leens (7,1)
11. Nijmegen (7)
12. Meerssen (6,7)

In de aanloop naar de verkiezing werd per provincie één bibliotheek genomineerd. Deze twaalf bibliotheken werden op verschillende momenten, onaangekondigd en onafhankelijk van elkaar, bezocht door meerdere mystery guests, die ten behoeve van de jury een rapport opstelden. Alle bibliotheken werden beoordeeld op elf criteria, verdeeld in drie hoofdcategorieën: gebouw & inrichting, aanbod & collectie en service & klantgerichtheid. In 2009 werd DOK Delft gekozen tot Beste Bibliotheek van Nederland, in 2010 waren er twee winnaars: Almere en Wassenaar.

Beste Bibliotheekproject
Voor het eerst heeft de jury dit jaar onderscheidingen uitgereikt in twee nieuwe categorieën. In de categorie Beste Bibliotheekproject ging de Zeeuwse bibliobusColumBUS met de hoogste eer aan de haal. De ColumBUS is een educatieve bus die op het Zeeuwse platteland leerkrachten ondersteunt bij hun werk. Sterk punt is de samenwerking met andere instellingen die zich op het onderwijs richten en de integratie van nieuwe media in de bus. Bibliotheekvoorzieningen op het platteland staan sterk onder druk en de ColumBUS zorgt inhoudelijk en qua praktische uitwerking voor een krachtig tegengeluid. Reden voor de jury om de ColumBUS (een initiatief van de Zeeuwse Bibliotheek) tot winnaar uit te roepen. Op de tweede en derde plaats eindigden respectievelijk het project SchoolBIEB van de bibliotheek 's-Hertogenbosch en de Bibliotheek op het Station, een coproductie van ProBiblio en de bibliotheek Haarlem. Beide projecten zijn even innovatief als veelbelovend.

Beste Jeugdbibliotheek en Beste Bibliothecaris
Tot Beste Jeugdbibliotheek van Nederland werd de Jongerenvloer in Rotterdam gekozen. Motivatie van de jury: 'In Rotterdam is het onmogelijke mogelijk gemaakt: een afdeling voor 15- tot 25-jarigen die druk bezocht wordt en een vaste groep bezoekers in een heel lastige leeftijd aan zich weet te binden'. Op de tweede plaats eindigde de jeugdbibliotheek van Hoorn (Babel), terwijl DOK Delft derde werd. Twee succesvolle jeugdbibliotheken met oog voor de wensen van de doelgroep.

Lezers en genodigden van Bibliotheekblad bepaalden via stemming wie zich een jaar lang Beste Bibliothecaris van Nederland mag noemen. Winnaar van deze persoonlijkheidsprijs voor vakgenoten die gedurende een reeks van jaren een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van het vak leveren, werd Mark Deckers. Hij bleef daarmee zijn collega's Jan de Waal en Karen Bertrams voor.

Foto: Gerrit Serne

Bibliotheken worden ontmoetingsplekken

Gebaseerd op: volkskrant.nl (28-10-2011)Bibliotheken ontwikkelen zich tot ontmoetingsplekken. Door de bezuinigingen worden ze daartoe gedwongen. Marion Mertens, directeur van de bibliotheek in Hengelo, verklaart dat iedereen het zes jaar geleden een gek idee vond dat er bier werd geschonken in de bieb. Tegenwoordig kijkt niemand er meer van op en draait het in de bibliotheek allang niet meer om boeken uitlenen. 


De bibliothecaris wordt tegenwoordig ondersteund door marketingdeskundigen. Het vakblad Bibliotheekblad heeft vorige week een prijs gegeven aan de meest innovatieve bibliotheek. Bibliotheek Hengelo werd de winnaar. In deze bibliotheek worden boeken sinds kort niet meer op alfabetische volgorde gesorteerd. Ze liggen uitgestald, met de kaft naar voren, op basis van thema`s. 


Gemeenten bezuinigen samen 50 miljoen euro op hun bibliotheken. Het is mogelijk dat 300 van de 1.000 bibliotheken binnen enkele jaren de deuren moet sluiten. In Hengelo wordt om het hoofd boven water te houden een ruimte in het pand verhuurd.

Weer zo'n juweeltje uit de Bach discografie: Alexandre Tharaud - Klavierconcerten

Pianist Alexandre Tharaud voegt een nieuw geluid toe aan de Bachdiscografie.

Alexandre Tharaud heeft zich de laatste jaren in Nederland vooral gemanifesteerd als eminent Satie-vertolker. Denk aan de briljante dubbel-cd Avant-dernières pensées die hij wijdde aan deze excentrieke Fransman. Toch is dat slechts één kant van de minstens zo vreemde Franse pianist. Hoewel hij naar het schijnt nog steeds geen piano in huis heeft en in de periode voor een belangrijke opname bij voorkeur geen piano aanraakt, weet Tharaud om het even welke componist aan het publiek te verkopen. Rameau, Ravel, Chopin, Satie, Scarlatti, het maakt hem niet uit. Onder zijn handen krijgen ze allemaal een hedendaagse urgentie. Wat weer niet wil zeggen dat Alexandre Tharaud zich niets aantrekt van alles wat er op het gebied van de historische uitvoeringspraktijk gebeurt. Hij doet er alleen het zijne mee.

Dat blijkt ook weer op zijn jongste juweeltje, waar hij met het op historische instrumenten spelende ensemble les violons du roi onder leiding van Bernard labadie vijf klavierconcerten van Bach aanpakt. tharaud houdt daarbij vast aan zijn moderne vleugel, maar laat wel in elke noot horen dat hij zijn klavecinisten en historische traktaten kent. Het resultaat is een wonderlijk hybride Bach die je niet zomaar loslaat. Het komt vaker voor dat moderne en historische instrumenten een huwelijk aangaan, maar tharaud en labadie plaatsen het ensemble en de vleugel opmerkelijk scherp tegenover elkaar. Ze dagen uit tot een vorm van ‘scheef luisteren’. Zo komen de veelal bekende Bachconcerten in een nieuw licht te staan en onvermoede details treden op de voorgrond. luister bijvoorbeeld naar het adagio van BWv 1052. of naar de mooi gecontroleerde wijze waarop de vleugel in het eerste allegro van BWv 1054 uit het ensemble opduikt.

Bijzonder is ook het concert voor vier klavieren en orkest BWv 1065, dat Bach componeerde naar vivaldi’s concert voor vier violen op. 3 nr. 10. Zonder technische hulpmiddelen kan het live nooit klinken zoals het nu op cd wordt gepresenteerd. tharaud bespeelt namelijk alle vier de partijen zelf en in het eindresultaat is niet hoorbaar dat het hier gaat om een virtueel pianokwartet. Knap werk, vooral in het largo, waar het vooruitstrevende vlechtwerk dat Bach over de piano’s verdeelt overeind blijft en zelfs de allure krijgt van een soort minimal music. een andere aardige toevoeging is het arrangement van Bachs bewerking van het adagio uit het hoboconcert van Benedetto Marcello BWv 974 (tharaud maakte een combinatie van Bachs versie voor klavier solo en de oorspronkelijke Marcello-partituur). Maar het belangrijkste is dat labadie en tharaud erin zijn geslaagd een nieuw geluid toe te voegen aan de Bachdiscografie, een geluid dat even vertrouwd en herkenbaar is als nieuw en hedendaags.

Paul Janssen

Toch niet zo vreemd als je onderstaand artikel van Akexander Klopping leest,
dat weliswaar betrekking heeft op de Nederlandse situatie,maar desalnietemin
de spijker op de kop slaat.

Alexander Klöpping: Alle e-books uitgeleend

Als het aan uitgevers van dvd’s, boeken en cd’s ligt, koop je die media gewoon in de winkel: zo een van steen, met een verkoper achter een toonbank. Echter, sinds Napster downloadt de wereld illegaal. Uitgevers proberen dat tegen te gaan met een techniek die ze Digital Rights Management (DRM) noemen. DRM zorgt ervoor dat je films, boeken en muziek niet kunt kopiëren en slechts beperkt kan luisteren, lezen of kijken. Maar DRM is evil.

Een e-book kopen is een echte crime

Muziek-cd’s werden in de jaren 90 voorzien van DRM tegen kopiëren. Maar de beveiliging zorgde er ook voor dat je je eerlijk gekochte plaat niet meer in je audioradio of computer kon afspelen. Dat zorgde voor zo veel irritatie dat velen er maar een illegaal kopietje bijkochten – om de muziek echt te kunnen luisteren.

Toen consumenten massaal muziek via iTunes gingen kopen, eiste de platenindustrie dat er ook in die nummers DRM zat. Een eerlijk gekocht deuntje kon je alleen afspelen via Apple-apparatuur en niet met een mp3-speler van een ander merk. Dan downloadde je maar een illegaal exemplaar, omdat je die tenminste op al je apparaten kon afspelen.

Met boeken is het niet anders. Een e-book kopen is een crime. Je moet vage software installeren voordat je een vaag e-bookbestand kunt downloaden dat de helft van de tijd niet opent op je computer, tablet of e-bookreader. Dus surft de goedwillende consument maar weer naar The Pirate Bay.

De platenindustrie heeft begrepen dat DRM niet werkt. In de afgelopen jaren zijn ze gestopt met het beveiligen van hun muziek en legaal downloaden neemt op dit moment een enorme vlucht. De boekenindustrie blijkt echter hardleers. Die industrie is zó aartsconservatief dat het de meest bizarre situaties oplevert.

Bibliotheken willen bijvoorbeeld graag e-books uitlenen. Het verschil tussen het verhuren van fysieke boeken en e-books, is dat je maar een beperkt aantal fysieke boeken in je magazijn kunt hebben, ten opzichte van een oneindig aantal e-books. Toch eist de bejaarde uitgeverswereld dat er DRM op leen-e-books zit, waardoor bibliotheken slechts een beperkt aantal boeken per vestiging kunnen verhuren. Daardoor kan de situatie ontstaan dat alle e-books in een bibliotheek ‘al verhuurd’ zijn, en je moet wachten tot iemand dat e-book ‘weer inlevert’. Leg dat maar eens uit aan een kind dat opgroeit met tabletcomputers: „Sorry mijn zoon, alle e-books van Harry Potter zijn uitgeleend.”

En zo groeit er weer een generatie kinderen op voor wie het veel logischer en eenvoudiger is om media illegaal te downloaden, dan er keurig voor te betalen. En dat is voor een groot deel aan de industrie zelf te wijten.

De (her)ontdekking van Pink Floyd

Pink Floyd - Discovery, Box-set

Het is volgend jaar 45 jaar geleden dat The Piper At The Gates of Dawn, het debuut van Pink Floyd, verscheen. Om dat nu alvast te vieren worden alle studioplaten die de band tussen 1967 en 1994 maakte opnieuw uitgebracht; uiteraard fraai geremasterd en mooi verpakt. Iedereen kan zijn eigen favoriet uit het rijke maar overzichtelijke oeuvre van Pink Floyd pikken, maar voor de muzikale veelvraat is er ook Discovery; een mooi uitgevoerd en gunstig geprijsd boxje met 14 Pink Floyd klassiekers en een boekje. Omdat ik de platen van Pink Floyd alleen op vinyl heb, was het behoorlijk lang geleden dat ik voor het laatst naar de muziek van Pink Floyd luisterde, maar Discovery bleek direct een warm bad. Ik had eerlijk gezegd verwacht dat ik de muziek van Pink Floyd inmiddels wel ontgroeid zou zijn, maar dat bleek niet het geval. Integendeel zelfs. Veel platen van de band vind ik veel mooier en indrukwekkender dan ze in mijn herinnering waren. 

Credits: Erwin Zijleman en zijn interessante muziekblog de krenten uit de pop


The Piper At The Gates Of Dawn (1967): “Psychedelisch hoogstandje dat zijn tijd ver vooruit was en de enige Pink Floyd plaat met Syd Barrett aan het roer”. 


A Saucerful Of Secrets (1968): “Transitie van psychedelische songs met een kop en een staart naar complexe spacy tracks met veel muzikaal vuurwerk”.


More (1969): “Ongrijpbare, maar bij vlagen wonderschone, soundtrack bij een vergeten hippiefilm”.


Ummagumma (1969): “Combinatie van een behoorlijk rauwe live-plaat en een studioplaat waarop Pink Floyd stevig experimenteert ”.


Atom Heart Mother (1970): “Een van Pink Floy’s minst toegankelijke, maar ook meest intrigerende, platen gevuld met lange orkestrale psychedelische tracks”.


Meddle (1971): “De meest onderschatte en misschien wel beste Pink Floyd plaat; ook de brug tussen het psychedelische werk van de band en het succes van Dark Side Of The Moon”. 


Obscured By Clouds (1972): “Tweede filmsoundtrack van de band en nauwelijks los te zien c.q. horen van de bijbehorende beelden”.


The Dark Side Of The Moon (1973): “De meest succesvolle plaat van de band en de eerste waarop Pink Floyd een veelheid aan invloeden verwerkt tot een toegankelijk maar avontuurlijk rockgeluid”.


Wish You Were Here (1975): “Pink Floyd’s eerbetoon aan Syd Barrett en hierdoor psychedelischer, stemmiger en atmosferischer dan Dark Side Of The Moon”.


Animals (1977): “Een wat onderschatte Pink Floyd klassieker waarop Roger Waters de macht grijpt met een serie aardedonkere maar bloedstollend mooie songs”.


The Wall (1979): “De krankzinnige, narcistische maar ook intrigerende en betoverende rockopera van Pink Floyd”.


The Final Cut (1983): “Door de critici gekraakte, maar bij vlagen overtuigende, plaat die zich laat beluisteren als een Roger Waters soloplaat”.


A Momentary Lapse Of Reason (1987): “De eerste Pink Floyd plaat zonder Roger Waters vol grootse en atmosferische rocksongs met geweldig gitaarwerk”.


The Division Bell (1994): “De laatste stuiptrekking van Pink Floyd met stadionrock maar ook interessante verwijzingen naar het verre muzikale verleden van de band”.

Pink Floyd - De psychedelische jaren (1967-1972). 

Het begon voor Pink Floyd allemaal met The Piper At The Gates Of Dawn in 1967. The Piper At The Gates Of Dawn is niet alleen één van de beste platen van Pink Floyd en volgens velen zelfs de beste, maar het is ook een vreemde eend in het oeuvre van de band. The Piper At The Gates Of Dawn is immers de enige Pink Floyd plaat waarop Syd Barrett aan het roer van de band staat. Op de door LSD gebruik beïnvloede plaat maakt Pink Floyd psychedelische rocksongs met een kop en een staart, een enkele uitbarsting daar gelaten. Het gitaarwerk van Syd Barrett klinkt gruiziger dan dat van zijn opvolger David Gilmour en de songs van Barrett zijn speelser en lichtvoetiger dan die van Roger Waters, die na The Piper At The Gates Of Dawn de touwtjes in handen zou krijgen. The Piper At The Gates Of Dawn heeft een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van de psychedelische rockmuziek en die invloed werkt tot op de dag van vandaag door. Het is het eerste meesterwerk in de Discovery Box.

 Het in 1968 verschenen A Saucerful Of Secrets staat in de boeken als een overgangsplaat en dat is het ook. Op de tweede Pink Floyd plaat hoor je nog veel invloeden van de Syd Barrett songs op het debuut, maar zoekt de band zonder Syd Barrett ook naar nieuwe wegen. De invloed van Syd Barrett, die nog een song voor de plaat schreef, hoor je vooral in de wat kortere tracks, terwijl het nieuwe Pink Floyd zich laat horen in de langere tracks, waarin met name in instrumentaal opzicht stevig geëxperimenteerd mag worden. A Saucerful Of Secrets is een goede plaat, maar het is wat mij betreft geen meesterwerk; iets wat in nog veel sterkere mate geldt voor het in 1969 verschenen More. More is een soundtrack bij een film en laat een nogal onsamenhangend geluid horen. Bij vlagen hoor je mooie dingen, maar als geheel weet More niet te overtuigen.

Op Ummagumma (1969) heeft het nieuwe geluid, waarop op A Saucerful Of Secrets werd gezocht, vorm gekregen. Ummagumma bestaat uit een live-plaat vol gloedvolle vertolkingen van oud werk en een studioplaat met nieuw werk. Op de live-plaat hoor je een hecht spelende band die flink wat power toevoegt aan de songs van de eerste twee platen, terwijl op de studioplaat alle Pink Floyd leden hun eigen ding mogen doen, wat varieert van breed uitwaaiende psychedelica tot muzikale hoogstandjes op de vierkante centimeter. Ummagumma is te wisselvallig om van een meesterwerk te spreken, maar het is wel een stap in de goede richting. 

Het is een stap die wordt doorgetrokken op het tweede meesterwerk in de box: Atom Heart Mother uit 1970. Atom Heart Mother dankt deze status vooral aan de twee in totaal bijna 40 minuten durende tracks waarmee de plaat opent en afsluit. Het zijn rijk georkestreerde tracks die alle kanten op schieten en waarin geniale momenten elkaar in sneltreinvaart afwisselen. Atom Heart Mother is zeker geen makkelijke plaat, maar voor een ieder die er de tijd voor neemt valt er verschrikkelijk veel te genieten.

Meddle uit 1971 is voor mij de grote verrassing in de Discovery box. Ik kende de plaat eigenlijk nauwelijks, maar reken Meddle inmiddels tot de beste Pink Floyd platen en hierdoor uiteraard tot de meesterwerken in de box. Meddle is een melodieuze plaat die een stuk toegankelijker is dan Atom Heart Mother. De plaat moet wat mij betreft worden gezien als een opstapje naar de grote successen van de band, al is Meddle nog wel wat experimenteler en psychedelischer. Waar op de vorige platen steeds één van de leden van de band het voortouw nam in de verschillende songs, is Meddle meer een bandplaat. Meddle is een plaat die bijzonder aangenaam voortkabbelt, maar op hetzelfde moment blijf je je verbazen over alle muzikale wendingen. Een ieder die de plaat, net als ik, niet zo goed kent, zal zeer aangenaam verrast worden door de torenhoge kwaliteit van Meddle. Het is kwaliteit die weer grotendeels ontbreekt op Obscured By Clouds, de tweede filmsoundtrack van de band. Obscured By Clouds is beter en diverser dan More, maar blijft uiteindelijk toch niet hangen.

Pink Floyd - De grote successen (1973-1979)

Het in 1973 verschenen The Dark Side Of The Moon is de meest succesvolle Pink Floyd plaat en volgens velen ook de beste. Op The Dark Side Of The Moon vervolmaakt Pink Floyd het rijke en atmosferische geluid van Meddle en kiest het niet langer voor psychedelische luistertrips, maar voor toegankelijke popsongs met een kop en een staart. Het zijn popsongs die boordevol invloeden zitten en uit vele lagen bestaan. Zeker wanneer je de plaat met de koptelefoon beluistert hoor je hoe knap de plaat in elkaar zit en hoe rijk en gevarieerd het geluid is. Op één of andere manier heb ik zelf nooit zo heel veel gehad met The Dark Side Of The Moon en ik reken de plaat ook na de hernieuwde kennismaking niet tot mijn favorieten, maar dat het hier een meesterwerk betreft kan ik niet ontkennen. Voor degenen die de plaat wel tot de favorieten rekenen is er een speciale editie van The Dark Side Of The Moon verschenen. Deze bestaat uit 3 cd’s, 2 DVD’s en een Blu-ray disc vol met buitengewoon interessante opnamen. Een fraai boekwerk en een handvol hebbedingetjes maakt deze bijzondere versie van The Dark Side Of The Moon compleet.

Wish You Were Here uit 1975 reken ik wel tot mijn favoriete Pink Floyd platen. De plaat is een eerbetoon aan de op dat moment bijna vergeten Syd Barrett en is een stuk psychedelischer dan zijn voorganger. Hoogtepunt is het in totaal bijna 25 minuten durende Shine On You Crazy Diamond, dat 36 jaar na dato nog net zo betovert als op de dag van de release. Wish You Were Here is wat zweveriger dan The Dark Side Of The Moon, maar ook warmer. Het is een plaat waarop het gitaarspel van David Gilmour weer wat meer ruimte krijgt en daar hoor je mij niet over klagen. De langere tracks op Wish You Were slepen zich langzaam voort, maar zitten vol onderhuidse spanning, waardoor de plaat geen seconde verveelt. Wish You Were is als je het mij vraagt de meest sfeervolle Pink Floyd plaat en absoluut één van de beste.

Net als The Dark Side Of The Moon is ook Animals uit 1977 een Pink Floyd plaat waar ik nooit zo heel veel mee heb gehad. Waar The Dark Side Of The Moon me nog steeds niet zoveel doet, heeft Animals me de afgelopen week echter behoorlijk in haar greep. Animals is een aardedonkere plaat waarop Roger Waters definitief de macht grijpt. Toch is het, meer dan de platen die zouden volgen, een echte bandplaat. Zo speelt het gitaarwerk van David Gilmour een hele belangrijke en hele fraaie rol in de sombere songs die zich langzaam opdringen, maar uiteindelijk toch veel moois te bieden hebben. Animals is een plaat die destijds (in het jaar van de punk) niet op de juiste waarde werd geschat , maar het is er een die veel te bieden heeft en absoluut thuis hoort tussen de meesterwerken van de band. Net als zoveel andere Pink Floyd platen is ook Animals een plaat die je eigenlijk met de koptelefoon moet beluisteren om de nuances niet te missen. Vervolgens openbaart zich een donkere, maar ook intieme en persoonlijke plaat, die veel beter is dan ik tot dusver dacht.

Als ik mijn favoriete Pink Floyd plaat moet kiezen, kies ik nog altijd voor The Wall uit 1979. Deels omdat ik de release van de plaat bewuster heb meegemaakt dan de eerdere Pink Floyd platen, maar vooral omdat het de meest gevarieerde en de meest krankzinnige Pink Floyd plaat is. The Wall is, ondanks het werkelijk fenomenale gitaarwerk van David Gilmour, min of meer een Roger Waters soloplaat. De belevingswereld van Roger Waters staat centraal op deze nog altijd fascinerende plaat en Roger Waters tekende voor vrijwel alle songs. The Wall is vooral bekend vanwege de single met het kinderkoor (Another Brick In The Wall part II) en de vele opvallende geluidsfragmenten, maar het is ook een plaat met een aantal wonderschone popsongs, waaronder Pink Floyd klassiekers als Comfortably Numb en Hey You. De plaat eindigt in totale gekte, maar hier is ruim een uur briljante popmuziek aan vooraf gegaan. The Wall is voor mij na herhaalde beluistering van de Discovery box nog altijd het hoogtepunt uit het oeuvre van Pink Floyd. De plaat heeft er wat onverwachte concurrenten bij gekregen (Animals, Meddle), maar blijft als je het mij vraagt een klasse apart.

Pink Floyd - De nadagen (1980-1994)

Het in 1983 verschenen The Final Cut doet er wat mij betreft wel toe. Het is een plaat die eigenlijk nauwelijks een Pink Floyd plaat genoemd mag worden, want meer dan een veredelde Roger Waters soloplaat is het niet. The Final Cut is misschien nog het best te omschrijven als een mix van Animals, The Wall en The Pros And Cons Of Hitch Hiking, de soloplaat die Roger Waters een jaar na The Final Cut met onder andere Eric Clapton zou maken. The Final Cut is een sombere en donker klinkende plaat waar je niet vrolijk van wordt, maar de plaat heeft zeker zijn momenten. De atmosferische en melodieuze kant van Pink Floyd wordt op The Final Cut zeer gemist, maar hier staat eigenzinnige en uniek klinkende popmuziek tegenover. The Final Cut is een plaat waarmee je de kat in het behang jaagt, maar het is ook een plaat die zo af en toe onder je huid meet te kruipen. Geniet ervan, maar met mate. 

Ook het in 1987 uitgebrachte A Momentary Lapse Of Reason is meer een soloplaat dan een echte Pink Floyd plaat. Dit keer is het niet Roger Waters, maar David Gilmour die aan het roer van de band staat. A Momentary Lapse Of Reason neemt afstand van de laatste paar Pink Floyd platen met Roger Waters en grijpt vooral terug op Wish You Were Here. Het is een melodieuze plaat met atmosferisch klinkende songs vol dromerige vocalen en breed uitwaaiend gitaarwerk. De plaat werd gekraakt door de critici, maar ik vind hem persoonlijk helemaal niet zo slecht, al wordt het eigenzinnige randje van Roger Waters zeker gemist. A Momentary Lapse Of Reason behoort zeker niet tot de meesterwerken van de band, maar heeft zeker zijn momenten en is alleen vanwege het geweldige gitaarwerk van David Gilmour al de moeite waard.
 
Na A Momentary Reason zou Pink Floyd nog een keer bij elkaar komen (overigens zonder Roger Waters). Het resulteerde in 1994 in The Division Bell; een plaat die men maar beter achterwege had kunnen laten. Het is het enige echte smetje op de prachtige box-set Discovery, die ik iedereen aan kan bevelen. Erwin Zijleman

Gedeputeerde Sweet opent eerste stationsbibliotheek in Haarlem

Gedeputeerde Elvira Sweet heeft woensdag 21 september opstation Haarlem de officiële opening verricht van de eerste stationsbibliotheek in Europa.

Tevens ontving zij uit handen van de directeur van initiatiefnemer ProBiblio, Anne Rube, het 250e lidmaatschap. De bibliotheek op het Station Haarlem is de eerste bibliotheek op een treinstation in Europa en richt zich specifiek op treinforensen.

ExperimentBegin augustus is de bibliotheek op station Haarlem opengegaan om proef te draaien. De bibliotheek is helemaal toegerust op treinreizigers, heeft een zeer actuele collectie en is ingericht op snelle service. De bibliotheek op het station is een experiment dat bij succes op andere grote stations navolging krijgt. Ruim 5000 mensen hebben de bibliotheek inmiddels bezocht en de reacties zijn zeer positief. Het project is bovendien genomineerd voor Beste Bibliotheekproject 2011.

PrimeurGedeputeerde Elvira Sweet: “Ik ben trots dat onze provinciehoofdstad de primeur heeft van de eerste stationsbibliotheek in Europa. De provincie vindt het belangrijk dat nieuwe bibliotheekconcepten worden ontwikkeld. Innovatie is noodzakelijk. Ik hoop dat het zo’n succes wordt dat het op deze prachtige locatie gecontinueerd zal worden. En dat het ook in de toekomst elders navolging zal krijgen.” 

PartnersDe bibliotheek op station Haarlem is tot stand gekomen door een samenwerking tussen serviceorganisatie ProBiblio, de Bibliotheek Haarlem en omstreken en NS. De provincie Noord-Holland heeft een substantiële subsidie verleend. NS heeft meegedacht over de formule en heeft samen met ProBiblio onderzoek gedaan naar de leesbehoefte van treinreizigers. 

Kijk voor meer informatie op www.bibliotheekophetstation.nl.

12-09-2011

Een bibliotheek op het station: het leek velen in de bibliotheeksector al langer een uitstekend idee. Op 8 augustus 2011 was het dan eindelijk zover en opende de eerste Bibliotheek op het station haar deuren voor het publiek. Haarlem had de primeur.

De officiële opening van de Bibliotheek op het station is pas op 21 september. ‘Het was niet de bedoeling voor die tijd al ruchtbaarheid te geven aan dit nieuwe initiatief’, vertelt Dick van Tol, programmamanager Formuleontwikkeling bij ProBiblio en verantwoordelijk voor de stationsbibliotheek. ‘We hadden er bewust voor gekozen de bibliotheek midden in de zomervakantie te laten “proefdraaien”, zodat we voldoende tijd zouden hebben om eventuele kinderziektes op te sporen en te verhelpen, voordat de grote stroom forensen weer op gang zou komen. Maar blijkbaar wonen er veel journalisten in de buurt. Binnen de kortste keren stond in de landelijke dagbladen dat de eerste stationsbibliotheek van Nederland was geopend. En dat terwijl onze internetverbinding nog verre van optimaal was vanwege problemen met de kabelaar. Desondanks waren de reacties op de stationsbibliotheek meteen al uitgesproken positief. Er zijn ook al aardig wat bezoekers geweest, meer dan je in zo’n vakantieperiode verwacht. Sommigen kwamen alleen maar even een kijkje nemen en informatie halen, anderen hebben ook al boeken geleend. Van degenen die de afgelopen weken bij ons leenden, was ongeveer de helft geen lid van een bibliotheek. De reacties van bezoekers zijn zeer lovend.’

Focus op forens
Dat is allemaal goed nieuws voor een bibliotheek waarvan de twee hoofddoelstellingen zijn: positieve publiciteit genereren voor de bibliotheeksector in een tijd dat culturele instellingen onder vuur liggen en nieuwe leden werven voor de Bibliotheek Haarlem en omstreken. Daarnaast wil de Bibliotheek op het station het gebruik onder bestaande leden stimuleren. ‘We richten ons met deze bibliotheek primair op de 25-50-jarigen die minimaal eens per week met de trein reizen vanaf of naar hetzelfde station en geen lid zijn van een bibliotheek. Uit onderzoek van NS blijkt dat deze groep merendeels hoger opgeleid is en graag leest’, licht Van Tol de keuze voor de doelgroep toe. ‘Maar liefst driekwart van de treinreizigers neemt onderweg iets te lezen mee. Uit eigen onderzoek weten wij bovendien dat het de 25- tot 50-jarigen vaak aan tijd ontbreekt om naar de bibliotheek te komen. Ook vinden ze dat er te weinig actueel materiaal is. Met de Bibliotheek op het station brengen we de bibliotheek in het dagelijkse patroon van deze (potentiële) leden. We zijn open tijdens de ochtend- en avondspits - van 7.00-9.00 uur en van 16.00-19.00 uur - en hebben een actuele collectie boeken en tijdschriften. Ook kunnen mensen snel even hun mail checken op een van onze computers of op hun eigen laptop of pda, dankzij gratis wifi. En dat alles voor een heel schappelijk bedrag. Reizigers betalen eenmalig € 2,50 inschrijfgeld en daarna € 2,50 voor iedere keer dat zij een boek of tijdschrift lenen. Ze maken daarvoor zelf een tegoed aan. Een jaarabonnement kost € 40, waarmee ze ook meteen lid zijn van de lokale bibliotheek. Ben je al lid van de lokale bibliotheek, dan betaal je een tientje.’

Haast en rust
De Bibliotheek op het station is gevestigd in een voormalig telegraafkantoor op het middenperron van Station Haarlem. ‘Daar komen de meeste treinen’, zo verklaart Van Tol deze keuze. Het prachtige gebouw, 150 m² publieksruimte en een stukje back-office, is beschikbaar gesteld door NS Poort. ‘NS streeft naar een aantrekkelijk voorzieningenniveau op de stations, wil het sponsorbeleid rondom lezen versterken en het NS-imago een positieve impuls geven. Bovendien wil NS zich de komende jaren steeds meer gaan profileren als dynamische toegangspoort tot de stad. Een bibliotheek past bij dat streven’, legt Van Tol uit. ‘Zo is met NS afgesproken dat de stationsbibliotheek ook zal fungeren als doorgeefluik van culturele informatie. Bezoekers kunnen er bijvoorbeeld de culturele programmaboekjes voor het komende seizoen meenemen. In Haarlem is er bovendien nog voor gekozen om een vooruitgeschoven VVV-post in de stationsbibliotheek op te nemen.’
Omdat veel treinreizigers maar weinig tijd hebben, is de bibliotheek verdeeld in een haast- en een rustruimte. ‘De eerste ruimte is dusdanig vormgegeven dat reizigers er vlug iets van hun gading kunnen vinden, dankzij een heel duidelijke indeling en signing’, zegt Van Tol. ‘Op deze afdeling staan onder meer actuele toptitels fictie en non-fictie. In de rustruimte bevinden zich zitjes en een leestafel. Reizigers kunnen er op aangename manier wachttijd doorbrengen.’

Hip broertje 
Bij de vormgeving van de Bibliotheek op het station is aangesloten bij de landelijke huisstijl en er wordt veel gebruik gemaakt van retailelementen. ‘Qua inrichting zijn we het hippere broertje van het standaard retailinrichtingsconcept van Jos de Vries’, zegt Van Tol. ‘Tijdens het ontwikkelproces hebben we er steeds rekening mee gehouden dat het concept landelijk uitrolbaar moet zijn. Daarom sluiten we aan bij landelijke standaarden en hebben we er ook voor gekozen om te werken met het automatiseringssysteem dat in bibliotheekland het meest gangbaar is: Bicat. Ook al gebruikt de Bibliotheek Haarlem dat zelf niet. We gaan nadrukkelijk uit van de grootste gemene deler, omdat reizende klanten doorgaans weinig tijd hebben. Ze moeten meteen weten waar wat is en hoe alles werkt. Dat vraagt om een zekere mate van standaardisatie, maar met een lokale touch.’
De formule van de Bibliotheek op het station Haarlem, de eerste stationsbibliotheek van Europa, is ontwikkeld door ProBiblio in samenwerking met de Bibliotheek Haarlem en omstreken en met bijdragen van de Dienst Openbare Bibliotheek Den Haag, de Bibliotheek Rotterdam, de Bibliotheek Zwolle, de Bibliotheek Gouda en de Bibliotheek Waterweg. In een eerdere fase was de Bibliotheek Hoorn betrokken.

Proeftuin
De Bibliotheek op het station Haarlem is vooralsnog een pilot. ‘De komende twee jaar willen we benutten om te experimenteren en te kijken wat wel en wat niet werkt’, zegt Van Tol. ‘Zo gaan we stap voor stap vernieuwende diensten en werkwijzen aan onze klanten presenteren om te kijken hoe dat bevalt. Ook hebben we verschillende doelstellingen geformuleerd, waaraan binnen twee jaar moet worden voldaan. Bijvoorbeeld met betrekking tot het aantal media-uitingen en het gebruikersoordeel. Als we onze doelstellingen niet halen, zullen we na twee jaar een serieuze heroverweging moeten maken: doorgaan of niet? Vooralsnog gaan we er echter vanuit dat de Bibliotheek op het station Haarlem een blijvertje is. Ook voor het derde en vierde jaar zijn al financiële middelen gereserveerd.’
De proefperiode wordt bekostigd door de provincie Noord-Holland, ProBiblio, NS en de Bibliotheek Haarlem en omstreken, de jaren erna zal de Bibliotheek Haarlem de meeste kosten voor haar rekening nemen. Want de gedachte achter een stationsbibliotheek is dat lokale bibliotheken de exploitatie voor hun rekening nemen en dat NS gebouwen beschikbaar stelt. ‘Zo biedt de samenwerking beide partijen voordeel’, aldus Van Tol.

Het fenomenale debuut van David Lynch: Eraserhead de herkansing

Surreëel, heten de films van David Lynch bij gebrek aan beter vaak. Of radicaal. Of cult.
Verhullende woorden genoeg voor films die iedere omschrijving ontlopen. Dat geldt zeker voor het in 2000 gerestaureerde Eraserhead.
Als je het als kunstenaar tot bijvoeglijk naamwoord schopt, dan heb je het goed gedaan. Denk maar aan ‘kafkaësk’ of ‘wagneriaans’. Maar lynchiaans is voor veel mensen helaas synoniem geworden met vaag en onbegrijpelijk. Ten onrechte. Dat misverstand werken we de wereld uit door opnieuw naar Lynch’ gerestaureerde debuut Eraserhead te kijken, hoewel ook daar nog wel eens verschillend over wordt gedacht. ‘Een ziekmakende exercitie in slechte smaak,’ schreef vakblad Variety na de première in 1977.



Inmiddels heeft Variety 35 jaar de tijd gehad om zich te schamen voor die waardeloze beoordeling en is duidelijk dat David Lynch niet alleen met Eraserhead maar met bijna al zijn films (en met de televisieserie Twin Peaks) een unieke plek in filmgeschiedenis heeft veroverd. De vraag is: welke plek is dat?

In zijn essaybundel A Supposedly Fun Thing I’ll Never Do Again stelt de Amerikaanse schrijver David Foster Wallace dat Lynch’ films zich onderscheiden ‘door een bepaald soort ironie, waarin het macabere en het aardse op zo’n manier samengaan, dat blijkt dat het eerste voortdurend in het laatste zit opgesloten.’ Dat komt zeker in de buurt van Lynch’ barokke universum, maar er is meer aan de hand.

Lynch’ films weten uit een schijnbare brei van beelden en geluiden ook een gevoel van iets primairs en groters op te roepen. Ze parodiëren niet alleen onaantastbare en veelbezongen sprookjes als het krijgen van kinderen (Eraserhead) of de veiligheid van het kleinstedelijk bestaan (Twin Peaks, Blue Velvet), ze maken ook een verborgen dreiging voelbaar, een maalstroom van angst en razernij en lust die onder alles door beweegt. En dan nog blijft er iets over dat zich lastig laat beschrijven. ‘Lynch heeft de x-factor,’ schreef de Britse auteur Will Self. Foster Wallace noemde Lynch ‘grandioos bewonderenswaardig’ maar ook ‘soort van gek’.

Collage
Gek of niet, veel mensen wisten in eerste instantie niet wat ze met Eraserhead aanmoesten, ook al werd de film in sommige contreien meteen tot cultfilm gebombardeerd. Het zwart-wit en de scherpe contrasten in de belichting waren afgekeken van het Duitse expressionisme uit de jaren dertig en voor het surrealisme had Lynch zich laten inspireren door Jean Cocteau’s al even oude Blood of a Poet. Mix dat met de suspense en de soundtracks van moderne horrorfilms en je komt in de buurt van Eraserheads beklemmende duisternis.

De versie die nu te zien is, werd in 2000 samen met Lynch beeld voor beeld gerestaureerd door het moma in New York. Ook het geluid is gelukkig opnieuw bewerkt, bij Lynch altijd een dwingend element van zijn labyrintische verhalen. De bizarre plot draait om de zachtaardige en naïeve Henry Spencer die wordt uitgenodigd voor een diner bij de ouders van zijn vriendin en dan een zwangerschap en een huwelijk in zijn maag gesplitst krijgt. Nee zeggen kan Henry niet, al lijkt hij geen enkel benul te hebben van waar die zwangerschap zo plotseling vandaan komt.

Hoeveel tijd er dan verstrijkt is niet duidelijk, maar even later woont het stel ergens in een vervallen industrieel niemandsland op een veel te kleine kamer. Op een kastje tegen de muur ligt een afzichtelijk vroeggeboren organisme, het midden houdend tussen een lamshoofd en die maagperforerende babycarnivoor uit Ridley Scotts Alien.



En dat is nog maar het begin van een film die meer als surreële collage dan als lineair verhaal moet worden bekeken. Zodra de vrouw hysterisch het huis ontvlucht, moet Henry voor het zieke en almaar huilende kind zorgen. Ondertussen droomt hij van de minuscule vrouw achter de radiator die performances uitvoert op een klein podium waar navelstrengen uit de lucht vallen. Op het nachtkastje staat een dode tak in een hoopje aarde, boven het bed hangt een foto van een ontploffende atoombom.

Experimenteren
Het zou niemand verbazen als psychoanalytici al sinds 1977 staan te wachten om met David Lynch aan de slag te gaan. Ook critici beschrijven zijn films vaak in zielknijperstermen en het kan moeilijk ontkend worden dat Eraserhead die analyses uitlokt. De angst en de horror die Lynch zoals altijd prachtig aanzet met de pulserende soundtrack van industriële geluiden lijken een persoonlijke, donkerkomische overdrijving van zijn eigen angst voor het vaderschap, iets wat de filmmaker inderdaad overkwam in de jaren voordat hij aan het scenario begon.

Lynch is zoals alle grote kunstenaars altijd blijven experimenteren – hij is de laatste jaren bezig met een wereldwijd interviewproject op internet en bracht afgelopen november met ‘Good Day Today’ zijn eerste single uit – maar zijn volgende films hebben niet die onbevangen geest van spelen en ontdekken die in Eraserhead te vinden is.

Dat is niet zo gek ook, want de film werd voor slechts 20.000 dollar gemaakt. Daarna groeiden de budgetten en dus ook de belangen. Tegelijk is het een typische eerste film waarin je in ruwe vorm elementen en thema’s ziet die later uitgewerkt terugkomen: de rot onder het oppervlak, de naïeve hoofdpersoon in een gecorrumpeerde wereld, spelen met plaats en tijd, personages die verbeeldingen zijn van rauwe emoties in plaats van mensen van vlees en bloed en de verwarrende vorm waarin realiteit en persoonlijke beleving dwars door elkaar lopen.

Een techniek die later bij Lost Highway, Mulholland Drive en Inland Empire voor veel verwarring zou zorgen, terwijl Lynch daar gewoon opnieuw de groteske overdrijving gebruikte uit Eraserhead, alleen deze keer geïnspireerd door de droomfabrieken van Hollywood waar iedereen een rol kan aannemen en fictie de allesoverheersende macht is. Een trilogie die z’n gelijke niet kent en waardoor Lynch officieel tot de chroniqueur van Hollywood benoemd zou moeten worden.

Transcedentie
De films van David Lynch moet je nooit per scène proberen te analyseren, want dat leidt tot verwarring. Je moet er boven hangen en the bigger picture zien, als een god de hele collage van sets en personages en kolkende emoties op je in laten werken. Het knappe van Lynch is dat hij uit die volstrekt geconstrueerde en niet altijd gemakkelijk te volgen verhalen bij de kijker een gevoel van samenhang naar boven weet te halen. Een gevoel van transcendentie zelfs, volgens opnieuw Will Self, maar dat laten we voor zijn rekening. In ieder geval een gevoel dat tegenover alle ratio en analyse iets ongrijpbaar mysterieus staat, iets overdonderends en primairs. De wereld lijkt normaal en is tegelijk helemaal anders.

Nederlandse digitale archieven blijken nauwelijks bruikbaar

door Pim van den Dool

De digitalisering van historische boeken, tijdschriften en archieven in Nederland is ondermaats. Daardoor zijn gedigitaliseerde documenten niet of nauwelijks bruikbaar als wetenschappelijke bronnen.

Dit blijkt uit een rondgang van NRC-redacteur Karel Berkhout langs erfgoedinstellingen en wetenschappers. „Veel is moeilijk vindbaar en nauwelijks doorzoekbaar”, zegt directeur Marco de Niet van Digitaal Erfgoed Nederland, dat het Rijk adviseert. Dat komt onder meer door de gebrekkige manier waarop de documenten na het scannen leesbaar worden gemaakt voor de computer.
Zo zijn op de website GeheugenvanNederland.nl voor ruim 7 miljoen euro de hoogtepunten van het gedrukte erfgoed van Nederland bijeengebracht. Instellingen die hieraan hebben bijgedragen kunnen er hun eigen werk niet terugvinden, terwijl bezoekers geen enkel document kunnen doorzoeken.
Nederlandse instellingen werken amper samen, zodat een standaard ontbreekt, boeken soms zes keer zijn gedigitaliseerd en kranten op tientallen websites moeten worden geraadpleegd.
De Taalunie, een organisatie van de Nederlandse en Vlaamse overheid, zegt „meer samenhang” in de digitalisering te zullen brengen en voltooide en nog uit te voeren projecten inventariseren.

07 september 2011

Bibliotheken kiezen voor digitale aansluiting

Op 1 september jl. om 17.00 uur sloot de termijn waarbinnen bibliotheken subsidie bij het ministerie van OCW konden aanvragen voor aansluiting op de digitale bibliotheek. Op één bibliotheek na hebben alle bibliotheken subsidie aangevraagd.

In mei maakte het ministerie van OCW bekend dat de subsidieregeling voor aansluiting op de digitale bibliotheek 2010 een vervolg zou krijgen in 2011. In 2010 hebben 68 bibliotheekorganisaties subsidie ontvangen: alle PSO’s, Plusbibliotheken en 42 basisbibliotheken. Dit jaar was de rest aan de beurt. De deadline voor het aanvragen van de subsidie was 1 september om 17.00 uur. Nagenoeg alle overgebleven bibliotheken, te weten 111 van de 112, hebben subsidie aangevraagd. Voor elk van hen is een bedrag van 37.000 euro beschikbaar.

De eerste tranche (subsidieregeling 2010) moet voor 1 april 2012 aangesloten zijn, de tweede tranche (subsidieregeling 2011) voor 31 december 2012. Het gaat hierbij om aansluiting op het centrale datawarehouse, de nationale bibliotheekcatalogus en de gemeenschappelijke website-infrastructuur.

Het achterliggende maatschappelijke doel is het bereiken van een relevante aanwezigheid op internet van de openbare bibliotheken. De openbare bibliotheek van de toekomst bestaat uit twee pijlers: de fysieke bibliotheek en de digitale bibliotheek. Met de digitale bibliotheek speelt de openbare bibliotheek in op ingrijpende veranderingen in het informatie- en mediagebruik.

Het ministerie van OCW stimuleert de opbouw en ontwikkeling van de landelijke digitale openbare bibliotheek en streeft daarbij naar een situatie waarbij alle bibliotheekorganisaties in alle 12 provincies op de digitale openbare bibliotheek van Bibliotheek.nl zijn aangesloten.