De (her)ontdekking van Pink Floyd

Pink Floyd - Discovery, Box-set

Het is volgend jaar 45 jaar geleden dat The Piper At The Gates of Dawn, het debuut van Pink Floyd, verscheen. Om dat nu alvast te vieren worden alle studioplaten die de band tussen 1967 en 1994 maakte opnieuw uitgebracht; uiteraard fraai geremasterd en mooi verpakt. Iedereen kan zijn eigen favoriet uit het rijke maar overzichtelijke oeuvre van Pink Floyd pikken, maar voor de muzikale veelvraat is er ook Discovery; een mooi uitgevoerd en gunstig geprijsd boxje met 14 Pink Floyd klassiekers en een boekje. Omdat ik de platen van Pink Floyd alleen op vinyl heb, was het behoorlijk lang geleden dat ik voor het laatst naar de muziek van Pink Floyd luisterde, maar Discovery bleek direct een warm bad. Ik had eerlijk gezegd verwacht dat ik de muziek van Pink Floyd inmiddels wel ontgroeid zou zijn, maar dat bleek niet het geval. Integendeel zelfs. Veel platen van de band vind ik veel mooier en indrukwekkender dan ze in mijn herinnering waren. 

Credits: Erwin Zijleman en zijn interessante muziekblog de krenten uit de pop


The Piper At The Gates Of Dawn (1967): “Psychedelisch hoogstandje dat zijn tijd ver vooruit was en de enige Pink Floyd plaat met Syd Barrett aan het roer”. 


A Saucerful Of Secrets (1968): “Transitie van psychedelische songs met een kop en een staart naar complexe spacy tracks met veel muzikaal vuurwerk”.


More (1969): “Ongrijpbare, maar bij vlagen wonderschone, soundtrack bij een vergeten hippiefilm”.


Ummagumma (1969): “Combinatie van een behoorlijk rauwe live-plaat en een studioplaat waarop Pink Floyd stevig experimenteert ”.


Atom Heart Mother (1970): “Een van Pink Floy’s minst toegankelijke, maar ook meest intrigerende, platen gevuld met lange orkestrale psychedelische tracks”.


Meddle (1971): “De meest onderschatte en misschien wel beste Pink Floyd plaat; ook de brug tussen het psychedelische werk van de band en het succes van Dark Side Of The Moon”. 


Obscured By Clouds (1972): “Tweede filmsoundtrack van de band en nauwelijks los te zien c.q. horen van de bijbehorende beelden”.


The Dark Side Of The Moon (1973): “De meest succesvolle plaat van de band en de eerste waarop Pink Floyd een veelheid aan invloeden verwerkt tot een toegankelijk maar avontuurlijk rockgeluid”.


Wish You Were Here (1975): “Pink Floyd’s eerbetoon aan Syd Barrett en hierdoor psychedelischer, stemmiger en atmosferischer dan Dark Side Of The Moon”.


Animals (1977): “Een wat onderschatte Pink Floyd klassieker waarop Roger Waters de macht grijpt met een serie aardedonkere maar bloedstollend mooie songs”.


The Wall (1979): “De krankzinnige, narcistische maar ook intrigerende en betoverende rockopera van Pink Floyd”.


The Final Cut (1983): “Door de critici gekraakte, maar bij vlagen overtuigende, plaat die zich laat beluisteren als een Roger Waters soloplaat”.


A Momentary Lapse Of Reason (1987): “De eerste Pink Floyd plaat zonder Roger Waters vol grootse en atmosferische rocksongs met geweldig gitaarwerk”.


The Division Bell (1994): “De laatste stuiptrekking van Pink Floyd met stadionrock maar ook interessante verwijzingen naar het verre muzikale verleden van de band”.

Pink Floyd - De psychedelische jaren (1967-1972). 

Het begon voor Pink Floyd allemaal met The Piper At The Gates Of Dawn in 1967. The Piper At The Gates Of Dawn is niet alleen één van de beste platen van Pink Floyd en volgens velen zelfs de beste, maar het is ook een vreemde eend in het oeuvre van de band. The Piper At The Gates Of Dawn is immers de enige Pink Floyd plaat waarop Syd Barrett aan het roer van de band staat. Op de door LSD gebruik beïnvloede plaat maakt Pink Floyd psychedelische rocksongs met een kop en een staart, een enkele uitbarsting daar gelaten. Het gitaarwerk van Syd Barrett klinkt gruiziger dan dat van zijn opvolger David Gilmour en de songs van Barrett zijn speelser en lichtvoetiger dan die van Roger Waters, die na The Piper At The Gates Of Dawn de touwtjes in handen zou krijgen. The Piper At The Gates Of Dawn heeft een enorme invloed gehad op de ontwikkeling van de psychedelische rockmuziek en die invloed werkt tot op de dag van vandaag door. Het is het eerste meesterwerk in de Discovery Box.

 Het in 1968 verschenen A Saucerful Of Secrets staat in de boeken als een overgangsplaat en dat is het ook. Op de tweede Pink Floyd plaat hoor je nog veel invloeden van de Syd Barrett songs op het debuut, maar zoekt de band zonder Syd Barrett ook naar nieuwe wegen. De invloed van Syd Barrett, die nog een song voor de plaat schreef, hoor je vooral in de wat kortere tracks, terwijl het nieuwe Pink Floyd zich laat horen in de langere tracks, waarin met name in instrumentaal opzicht stevig geëxperimenteerd mag worden. A Saucerful Of Secrets is een goede plaat, maar het is wat mij betreft geen meesterwerk; iets wat in nog veel sterkere mate geldt voor het in 1969 verschenen More. More is een soundtrack bij een film en laat een nogal onsamenhangend geluid horen. Bij vlagen hoor je mooie dingen, maar als geheel weet More niet te overtuigen.

Op Ummagumma (1969) heeft het nieuwe geluid, waarop op A Saucerful Of Secrets werd gezocht, vorm gekregen. Ummagumma bestaat uit een live-plaat vol gloedvolle vertolkingen van oud werk en een studioplaat met nieuw werk. Op de live-plaat hoor je een hecht spelende band die flink wat power toevoegt aan de songs van de eerste twee platen, terwijl op de studioplaat alle Pink Floyd leden hun eigen ding mogen doen, wat varieert van breed uitwaaiende psychedelica tot muzikale hoogstandjes op de vierkante centimeter. Ummagumma is te wisselvallig om van een meesterwerk te spreken, maar het is wel een stap in de goede richting. 

Het is een stap die wordt doorgetrokken op het tweede meesterwerk in de box: Atom Heart Mother uit 1970. Atom Heart Mother dankt deze status vooral aan de twee in totaal bijna 40 minuten durende tracks waarmee de plaat opent en afsluit. Het zijn rijk georkestreerde tracks die alle kanten op schieten en waarin geniale momenten elkaar in sneltreinvaart afwisselen. Atom Heart Mother is zeker geen makkelijke plaat, maar voor een ieder die er de tijd voor neemt valt er verschrikkelijk veel te genieten.

Meddle uit 1971 is voor mij de grote verrassing in de Discovery box. Ik kende de plaat eigenlijk nauwelijks, maar reken Meddle inmiddels tot de beste Pink Floyd platen en hierdoor uiteraard tot de meesterwerken in de box. Meddle is een melodieuze plaat die een stuk toegankelijker is dan Atom Heart Mother. De plaat moet wat mij betreft worden gezien als een opstapje naar de grote successen van de band, al is Meddle nog wel wat experimenteler en psychedelischer. Waar op de vorige platen steeds één van de leden van de band het voortouw nam in de verschillende songs, is Meddle meer een bandplaat. Meddle is een plaat die bijzonder aangenaam voortkabbelt, maar op hetzelfde moment blijf je je verbazen over alle muzikale wendingen. Een ieder die de plaat, net als ik, niet zo goed kent, zal zeer aangenaam verrast worden door de torenhoge kwaliteit van Meddle. Het is kwaliteit die weer grotendeels ontbreekt op Obscured By Clouds, de tweede filmsoundtrack van de band. Obscured By Clouds is beter en diverser dan More, maar blijft uiteindelijk toch niet hangen.

Pink Floyd - De grote successen (1973-1979)

Het in 1973 verschenen The Dark Side Of The Moon is de meest succesvolle Pink Floyd plaat en volgens velen ook de beste. Op The Dark Side Of The Moon vervolmaakt Pink Floyd het rijke en atmosferische geluid van Meddle en kiest het niet langer voor psychedelische luistertrips, maar voor toegankelijke popsongs met een kop en een staart. Het zijn popsongs die boordevol invloeden zitten en uit vele lagen bestaan. Zeker wanneer je de plaat met de koptelefoon beluistert hoor je hoe knap de plaat in elkaar zit en hoe rijk en gevarieerd het geluid is. Op één of andere manier heb ik zelf nooit zo heel veel gehad met The Dark Side Of The Moon en ik reken de plaat ook na de hernieuwde kennismaking niet tot mijn favorieten, maar dat het hier een meesterwerk betreft kan ik niet ontkennen. Voor degenen die de plaat wel tot de favorieten rekenen is er een speciale editie van The Dark Side Of The Moon verschenen. Deze bestaat uit 3 cd’s, 2 DVD’s en een Blu-ray disc vol met buitengewoon interessante opnamen. Een fraai boekwerk en een handvol hebbedingetjes maakt deze bijzondere versie van The Dark Side Of The Moon compleet.

Wish You Were Here uit 1975 reken ik wel tot mijn favoriete Pink Floyd platen. De plaat is een eerbetoon aan de op dat moment bijna vergeten Syd Barrett en is een stuk psychedelischer dan zijn voorganger. Hoogtepunt is het in totaal bijna 25 minuten durende Shine On You Crazy Diamond, dat 36 jaar na dato nog net zo betovert als op de dag van de release. Wish You Were Here is wat zweveriger dan The Dark Side Of The Moon, maar ook warmer. Het is een plaat waarop het gitaarspel van David Gilmour weer wat meer ruimte krijgt en daar hoor je mij niet over klagen. De langere tracks op Wish You Were slepen zich langzaam voort, maar zitten vol onderhuidse spanning, waardoor de plaat geen seconde verveelt. Wish You Were is als je het mij vraagt de meest sfeervolle Pink Floyd plaat en absoluut één van de beste.

Net als The Dark Side Of The Moon is ook Animals uit 1977 een Pink Floyd plaat waar ik nooit zo heel veel mee heb gehad. Waar The Dark Side Of The Moon me nog steeds niet zoveel doet, heeft Animals me de afgelopen week echter behoorlijk in haar greep. Animals is een aardedonkere plaat waarop Roger Waters definitief de macht grijpt. Toch is het, meer dan de platen die zouden volgen, een echte bandplaat. Zo speelt het gitaarwerk van David Gilmour een hele belangrijke en hele fraaie rol in de sombere songs die zich langzaam opdringen, maar uiteindelijk toch veel moois te bieden hebben. Animals is een plaat die destijds (in het jaar van de punk) niet op de juiste waarde werd geschat , maar het is er een die veel te bieden heeft en absoluut thuis hoort tussen de meesterwerken van de band. Net als zoveel andere Pink Floyd platen is ook Animals een plaat die je eigenlijk met de koptelefoon moet beluisteren om de nuances niet te missen. Vervolgens openbaart zich een donkere, maar ook intieme en persoonlijke plaat, die veel beter is dan ik tot dusver dacht.

Als ik mijn favoriete Pink Floyd plaat moet kiezen, kies ik nog altijd voor The Wall uit 1979. Deels omdat ik de release van de plaat bewuster heb meegemaakt dan de eerdere Pink Floyd platen, maar vooral omdat het de meest gevarieerde en de meest krankzinnige Pink Floyd plaat is. The Wall is, ondanks het werkelijk fenomenale gitaarwerk van David Gilmour, min of meer een Roger Waters soloplaat. De belevingswereld van Roger Waters staat centraal op deze nog altijd fascinerende plaat en Roger Waters tekende voor vrijwel alle songs. The Wall is vooral bekend vanwege de single met het kinderkoor (Another Brick In The Wall part II) en de vele opvallende geluidsfragmenten, maar het is ook een plaat met een aantal wonderschone popsongs, waaronder Pink Floyd klassiekers als Comfortably Numb en Hey You. De plaat eindigt in totale gekte, maar hier is ruim een uur briljante popmuziek aan vooraf gegaan. The Wall is voor mij na herhaalde beluistering van de Discovery box nog altijd het hoogtepunt uit het oeuvre van Pink Floyd. De plaat heeft er wat onverwachte concurrenten bij gekregen (Animals, Meddle), maar blijft als je het mij vraagt een klasse apart.

Pink Floyd - De nadagen (1980-1994)

Het in 1983 verschenen The Final Cut doet er wat mij betreft wel toe. Het is een plaat die eigenlijk nauwelijks een Pink Floyd plaat genoemd mag worden, want meer dan een veredelde Roger Waters soloplaat is het niet. The Final Cut is misschien nog het best te omschrijven als een mix van Animals, The Wall en The Pros And Cons Of Hitch Hiking, de soloplaat die Roger Waters een jaar na The Final Cut met onder andere Eric Clapton zou maken. The Final Cut is een sombere en donker klinkende plaat waar je niet vrolijk van wordt, maar de plaat heeft zeker zijn momenten. De atmosferische en melodieuze kant van Pink Floyd wordt op The Final Cut zeer gemist, maar hier staat eigenzinnige en uniek klinkende popmuziek tegenover. The Final Cut is een plaat waarmee je de kat in het behang jaagt, maar het is ook een plaat die zo af en toe onder je huid meet te kruipen. Geniet ervan, maar met mate. 

Ook het in 1987 uitgebrachte A Momentary Lapse Of Reason is meer een soloplaat dan een echte Pink Floyd plaat. Dit keer is het niet Roger Waters, maar David Gilmour die aan het roer van de band staat. A Momentary Lapse Of Reason neemt afstand van de laatste paar Pink Floyd platen met Roger Waters en grijpt vooral terug op Wish You Were Here. Het is een melodieuze plaat met atmosferisch klinkende songs vol dromerige vocalen en breed uitwaaiend gitaarwerk. De plaat werd gekraakt door de critici, maar ik vind hem persoonlijk helemaal niet zo slecht, al wordt het eigenzinnige randje van Roger Waters zeker gemist. A Momentary Lapse Of Reason behoort zeker niet tot de meesterwerken van de band, maar heeft zeker zijn momenten en is alleen vanwege het geweldige gitaarwerk van David Gilmour al de moeite waard.
 
Na A Momentary Reason zou Pink Floyd nog een keer bij elkaar komen (overigens zonder Roger Waters). Het resulteerde in 1994 in The Division Bell; een plaat die men maar beter achterwege had kunnen laten. Het is het enige echte smetje op de prachtige box-set Discovery, die ik iedereen aan kan bevelen. Erwin Zijleman